KARTHIKA MASAM · 3
Karthika deepam the right way: oil, lamp, time, place
కార్తీక దీపం సరైన పద్ధతి: ఏ నూనె, ఏ ప్రమిద, ఎప్పుడు, ఎక్కడ?

కార్తీక మాసం అంటేనే దీపాల మాసం. ఇంటి గుమ్మం నుంచి గుడి గోపురం వరకు, తులసి కోట నుంచి నది ఒడ్డు వరకు ప్రతిచోటా దీపాలే. కానీ దీపం వెలిగించేటప్పుడు చాలామంది తెలియకుండా ఒక తప్పు చేస్తారు. అది నూనె విషయంలో. ఏ నూనెతో దీపం వెలిగించాలో పెద్దలు స్పష్టంగా చెప్పారు. నూనెతో పాటు ప్రమిద, వత్తి, సమయం, స్థలం, అన్నింటికీ ఒక పద్ధతి ఉంది. నిత్య జీవితములో పండుగలు - పర్వదినాలు గ్రంథంలో చెప్పిన ఆ విధానం ఇక్కడ వివరంగా.
ఏ నూనె? ఉత్తమం, మధ్యమం, అధమం
దీపానికి వాడే నూనెను పెద్దలు మూడు స్థాయిలుగా చెప్పారు:
- ఉత్తమోత్తమం: ఆవు నెయ్యి. కార్తీక దీపానికి అన్నిటికంటే శ్రేష్ఠమైనది ఆవు నెయ్యి దీపం.
- మధ్యమం: నువ్వుల నూనె. దీనినే "మంచి నూనె" అని కూడా అంటారు. ఆవు నెయ్యి అందుబాటులో లేకపోతే నువ్వుల నూనె దీపం సరైనది.
- అధమం: ఇప్ప నూనె, అడవి నూనెలు. వీటితో వెలిగించే దీపాన్ని తక్కువ స్థాయిదిగా చెప్పారు.
గేదె నెయ్యి ఎందుకు వద్దు?
ఇక్కడే చాలామంది చేసే పొరపాటు. గేదె నెయ్యితో దీపం వెలిగించకూడదని పెద్దలు చెబుతారు. గేదె నెయ్యి దీపం పూర్వం చేసుకున్న పుణ్యాన్ని కూడా పోగొడుతుందని గ్రంథం చెబుతుంది. అయితే అందులో కొంచెం ఆవు నెయ్యి కలిపితే ఆ దోషం పోతుందని కూడా అదే గ్రంథంలో ఉంది.
ప్రమిద, వత్తి
సంప్రదాయ పద్ధతిలో ప్రమిద మట్టిది, వత్తి దూదితో చేసినది. మట్టి ప్రమిదలో నూనె పోసి, దూది వత్తి వేసి వెలిగించడమే కార్తీక దీపానికి అసలైన పద్ధతి. కార్తీక పౌర్ణమి పూజ కోసం పెద్దలు చెప్పిన జాబితాలో కూడా మట్టి ప్రమిదలు, దూది వత్తులు, నువ్వుల నూనె కనిపిస్తాయి.
ఎప్పుడు వెలిగించాలి?
కార్తీకంలో దీపారాధనకు రెండు ముఖ్యమైన వేళలు:
- తెల్లవారుజామున: సూర్యోదయానికి ముందే స్నానం చేసి దీపం వెలిగిస్తారు.
- సాయంత్రం సంధ్య వేళ: మళ్ళీ దీపారాధన చేస్తారు. శివాలయంలో గానీ విష్ణు ఆలయంలో గానీ సంధ్యా దీపం వెలిగించడం విశేషం.
ఎక్కడ వెలిగించాలి?
కార్తీక దీపానికి పెద్దలు చెప్పిన స్థలాలు ఇవి:
- పూజ గదిలో
- గుడిలో
- ఇంటి ముంగిట
- తులసి కోట దగ్గర
- మారేడు (బిల్వ) చెట్టు దగ్గర
- రావి చెట్టు దగ్గర
- నదుల ఒడ్డున
నీటిలో వదిలే దీపాలు
కార్తీకంలో ఆడవాళ్ళు నదుల్లో, కోనేటిలో దీపాలు వదులుతారు. చీకట్లో నీటి మీద తేలుతూ వెళ్ళే ఆ దీపాలు ఆకాశంలోని చుక్కల్లా మెరుస్తాయి. కార్తీకంలో కనిపించే అందమైన దృశ్యాల్లో ఇది ఒకటి.
దీపదానం: ఎందుకు ఇంత పుణ్యం?
కార్తీక మాసంలో దీపం వెలిగించడమే కాదు, దీపాన్ని దానం చేయడం (దీపదానం) కూడా గొప్ప పుణ్యమని చెబుతారు. అగ్నిలో పడిన మిడతలు ఎలా క్షణంలో మాడిపోతాయో, దీపదానం చేసేవారి పాపాలు అలా పటాపంచలవుతాయని కార్తీక మహాత్మ్యం చెబుతుంది. ఇది సూతుడు శౌనకాది మునులకు చెప్పిన విషయంగా పురాణంలో ఉంది.
దీపం అంటే కేవలం వెలుగు కాదు
ఇన్ని నియమాలు ఎందుకు అని అనిపించవచ్చు. కానీ దీపం కేవలం గదిలో వెలుగు కోసం కాదు. మనలోని అజ్ఞానం అనే చీకటిని తొలగించే జ్ఞాన జ్యోతి దీపం. కార్తీక మాసమంతా దీపం వెలిగించడం అంటే, ప్రతిరోజూ మనలోపలికి కొంచెం వెలుగు తెచ్చుకోవడం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
కార్తీక దీపానికి ఏ నూనె ఉత్తమం?
ఆవు నెయ్యి ఉత్తమోత్తమం. నువ్వుల నూనె మధ్యమం. ఇప్ప నూనె, అడవి నూనెలు అధమం.
గేదె నెయ్యితో దీపం వెలిగించవచ్చా?
వెలిగించకూడదని పెద్దలు చెబుతారు. గేదె నెయ్యి దీపం పుణ్యాన్ని పోగొడుతుందని, కొంచెం ఆవు నెయ్యి కలిపితే ఆ దోషం పోతుందని గ్రంథంలో ఉంది.
కార్తీక దీపం రోజుకు ఎన్నిసార్లు వెలిగించాలి?
పెద్దలు చెప్పిన పద్ధతిలో రెండుసార్లు: తెల్లవారుజామున స్నానం చేశాక ఒకసారి, సాయంత్రం సంధ్య వేళ మరోసారి.
దీపదానం అంటే ఏమిటి?
వెలిగించిన దీపాన్ని దానంగా ఇవ్వడం. దీపదానం వల్ల పాపాలు అగ్నిలో పడిన మిడతల్లా నశిస్తాయని కార్తీక మహాత్మ్యం చెబుతుంది.


